X
تبلیغات
عشق,مادر, زندگی --- گل های پر پر شده - فهرست واژه های متفاوت
 

 

فهرست واژه‌های متفاوت در فارسی افغانستان و ایران

 

فهرست بعضی از واژه‌های متفاوت در پارسی ایران و افغانستان در زیر می‌آید. (در اين فهرست، حتی‌الامکان از ذکر واژه‌های غير اکادميک خودداری شده‌است.)

واژه‌های سمت راست از پارسی دری افغانستان هستند و واژه‌های سمت چپ از پارسی ایران:


 

آمرصاحب: جناب سرکار

آمدآمد عید: در آستانه عید

اَنتیک: زینتی

آهوگک: آهوی کوچک

احتفال: جشن، گردهمایی

اردو: ارتش

اَرَنگ زدن، آرن زدن: بوق زدن (ارن و ارنگ تحریف‌شده horn انگلیسی است)

اریکین: چراغ فانوس

اِسپار: آهن سرتیز شخم زدن

اشپلاق: سوت

اشتراک کردن: شرکت کردن

اعمار گردیدن: بنا شدن

افسانوی: افسانه‌ای، استوره‌ای

افگار: زخمی

اقیانوس یخبسته شمالی: اقیانوس منجمد شمالی

اَلماری: قفسه، کمد (ریشه در زبان پرتغالی دارد.)

نسوان: بانوان

اینجینیر: مهندس

انکشاف: پیشرفت، توسعه

اکسیجن: اکسیژن

با آن‌هم، با آن‌همه: با اینحال

سر گوشی: پچ پچ کنان

بسکت‌بال: بسکتبال

پاسی: خوراک شب‌مانده

بالترتیب: به ترتیب

بایسکل: دوچرخه

چند بجه؟: ساعت چند؟

به حیث: هم‌چون، به عنوان

بحیره: دریاچه

بخاری تیلی: بخاری نفتی

بدقار: بدقهر، خشمگین

برادرک: برادر کوچک

به‌اش اعتماد کردند: به او اعتماد کردند

بَرش گفتم: به او گفتم

برق دستی: چراغ قوه

بل‌بل می‌کند: سوسو می‌زند

بنجاره والا: فروشنده‌ی دوره‌گرد

بَنجاره: غله فروش دوره‌گرد (از هندی)

به تکلیف می‌شوید: به دردسر می‌افتید

به صفت: به عنوان

بوت: کفش، چکمه

بوتل: بطری، شیشه

بوجی: کیسه

بود نبود، زیر آسمان کبود: یکی بود یکی نبود، زیر گنبد کبود

بود و باش: زندگی

بوره: شکر

بکس: کیف

بیت‌خوانی: ترانه‌خوانی

بیره: لثه

بیولوژی: زیست‌شناسی

پارسل: بسته‌های پستی

پالیدن: جست و جو کردن

پالیسی: سیاست

پایدل: پدال

کمپل: پتو

پرس و پال: پرس و جوی

پروگرام: برنامه

پس آمدن: برگشتن

پس رفتن: عقب رفتن

پست بکس: صندوق پستی

پسته خانه: پست‌خانه

پشتاره: بارِ پشت

پشک: گربه

پتلون: شلوار

پلان: طرح

غلک: تیرکمان موشی

پندیده‌گی: تورم

پوپنک: کپک

پودر: هرویین

پوقانه: بادبادک

پکه: بادبزن

پَیسه: پول

تا حال: تاکنون

تاپه کردن: مهر زدن

تار: نخ

تجربه: آزمایش

تحفه: هدیه

تخنیکر: همکار فنی

تخنیکی: فنی

تدبیر سنجیدن: تدبیر کردن

تربیه: پرورش

ترم: ترمپت

ترینر: مربی

تصادف: تصادفاً

تطبیق: انجام،‌اجرا

تعمیر: ساختمان

تفت: بخار

تلخان: نوعی شیرینی محلی که از آرد توت خشک درست می شود.

تلفون: تلفن

تمثیلی: نمایشی

تنتل: خرده ریزه

تهداب‌گذاری: پایه‌گذاری

توته: تکه خرده

توله: نی

تکت: بلیت

تکسی: تاکسی

تکه‌فروشی: پارچه‌فروشی

تیار کردن: تهیه کردن، درست کردن

تیپ: ضبط صوت

تیله کردن: فشار دادن

تلاشی کردن: بازرسی کردن

تیل : بنزین، سوخت

جاپان: ژاپن

جغرافیه: جغرافیا، گیتاشناسی

جمپ: دست‌انداز خیابان

جنرال: ارتشبد

جنگی بودن (کردن): قهر بودن (کردن)

جَواری: ذرت

جوال: خورجین

جور شده: درست شده، ساخته شده

جوگی زن: کولی

جک: پارچ آب

چارمغز: گردو

څارَنوال، څارنوالی: دادسرا

چاشت: ظهر

چاشنی: تنقلات

چالان کردن: روشن کردن

چاینک: قوری

چُپ باش: ساکت شو

چَپلی: سندل

چپن: ردا

چم‌چم چین‌چو قمچین: اجی مجی لاترجی

چوتار: مکار

چوتی کردن: بافتن مو

چوچه: جوجه

چوری: النگو

چوکات: چارچوب، حد

چوکی: صندلی، مقام، منصب

چَکر زدن: قدم زدن، گردش کردن

حالِه: الان، فعلآ

هَلَه: یالله، زود باش

حویلی: حیاط

قصه کردن: حکایت کردن

حیوان‌شناسی: جانورشناسی

خاصتاً: به ویژه

خبررسانک: خبرچین

خُشو: خُش (مادر زن)

خفه شدن: ناراحت شدن

خنیاگری: آوازخوانی

خوراکه: خوراکی

خی: خب

خیز زدن: پریدن

خینه: حنا

دالر: دلار

داکتر صاحب: جناب دکتر

داکتر: دکتر

دخلک: قلک

در این خنک: توی این سرما

دروازه: در اصلی خانه

در می‌گیرد: آتش می‌گیرد، (در مجاز) به خشم می‌آید

درکشیدن پرده: بستن پرده

دریا: رود

دسترخوان (دستارخوان): سفره

دق آوردن: دل‌تنگ شدن

دل‌ام می‌شود: دل‌ام می‌خواهد

دالیز (دهلیز): راه‌رو

دواخانه: داروخانه

دوصد: دویست

دیگ‌دان: اجاق

ذریعه: بسوی

ذریعه: به وسیله

راجستر: نام نویسی (راجستر از انگلیسی آمده)

رتبه: درجه (در ارتش)

رخصتی‌ها: تعطیلات

رخصتی: تعطیلی

رسم: نقاشی

رشوت‌خور: رشوه‌خوار

رمه‌چران: چوپان

رونما گردیدن: ظهور یافتن

زنده‌جان: موجود زنده

زینه: پله

ژاله: تگرگ

ژرف شدن: تعمق کردن، دقیق شدن روی چیزی

ژورنالیزم: روزنامه‌نگاری

 

ساجق: آدامس، سقز

ساحه: میدان، منطقه، مساحت

ساعت‌تِری: وقت گذرانی

سال تعلیمی: سال تحصیلی

سالون: سالن، تالار

سایکولوژی: روان‌شناسی

سپل‌های شتر: پاهای شتر

سپورت: ورزش

ستر جنرال: ارتشبد

ستر محکمه: دیوان عالی کشور

سرچرخی: سرگیجه

سرگوشی: زیرگوشی

سَرَک: خیابان، جاده

سِگرت‌دانی: جاسیگاری

سنگ تهداب: سنگ بنا

سه صد: سی‌صد

سودا (خريدن): خريد (کردن)

سویدن: سوئد

سَیل کردن: سیر کردن، تماشا کردن

شاندن (نشاندن): کاشتن

شائقین: علاقه‌مندان

شرط زدن: شرط بستن

شفاخانه: بیمارستان

شَمال: باد

شنیده‌گی‌ها: شنیده‌شده‌ها

شهادت‌نامه تحصیلی: دانش‌نامه تحصیلی

شور: تکان

شوربا: آبگوشت، اِشکنه

صحّی: بهداشتی

صدارت: نخست وزیری

پرپژواک: پرطنین

شرنگ شرنگ زنگوله: جرینگ جرینگ زنگوله

صندلی: کرسی (زمستان)

صنف: کلاس

طیاره: هواپیما

عملیه: عملیات

عنعنات: آیین‌ها، آداب

عیسوی: ميلادی، مسیحی

غَرغَرک: فرفره

غریب: فقیر

غورسی: نوعی بازی گُرگی‌لی‌لی

فابریکه: کارخانه

فارم مال‌داری: مزرعه دامداری

فاژه کشیدن: خمیازه کشیدن

فاکولته: دانشکده

فلم: فیلم

فی‌صد: درصد

فَیْر کردن: شلیک کردن

فیشن: مد

فیصله: توصیه، قطع‌نامه

قال‌مقال: سر و صدا

قدامت: قدمت

قروت: کشک

قطیفه: حوله

قُلبه: شخم

قومندان: فرمانده

قونسول: کنسول

قَیتک: گیره مو

کار چپه: کار وارونه

کار و غریبی: کار و کاسبی

کاسه‌گک: کاسه کوچک

کاغذ تشناب: کاغذ توالت

کاغذپران (کاغذباد، گدی‌پران): بادبادک

کالای نو: لباس نو

کاکا: عمو

کاکه: عیار، جاهل مآب

کتاب‌خانه عامه: کتابخانه عمومی

کچالو: سیب‌زمینی

کدام نفر: یک کسی

کدام سودی: هیچ سودی

کرمچ: کفش ورزشی

کژدم: عقرب

کشال شدن: مایل شدن، آویزان شدن

کشاله‌دار: دامنه‌دار، مفصل

کفیدن: ترکیدن

کلان: بزرگ

کلتور (کلچر): فرهنگ

کِلکین (اُرسی): پنجره

کمپیوتر: کامپيوتر، رایانه

کمره: دوربین

کنترول: کنترل

کیمیا: شیمی

کوچی: عشایر

کورتی: کت

کورس: کلاس، دوره

کوریای جنوبی: کره جنوبی

کیسه‌بری: جیب‌بری

کیمیایی: شیمیایی

کلچه: کلوچه، شیرینی

گادی: کالسکه

گادیران: کالسکه ران

گادی‌وان: درشکه چی

گپ: حرف

گدی: عروسک

گدیگک: عروسک کوچک

گرده: کلیه

گروپ: گروه، لامپ

گریان کردن: گریه کردن

گشتاندن: گرداندن

گلون: گلو

گنگس خواب: گیج خواب

گدی‌پران: بادبادک

گوگرد: کبریت

گیلاس: لیوان

لالوماما: ملیجک، دلقک قصر

لاودسپیکر: بلندگو

لبسیرین کردن: رژ لب زدن

لت و کوب شدن: کتک خوردن

لُچ: لُخت

لفت: آسانسور

لفظ گرفتن: قرار خواستگاری گذاشتن (بيش‌تر، زمانی که جواب آن مساعد است، استفاده می‌شود.)

لوحه: تابلو

لُک: ستبر

لوی: بزرگ، بلند، عالی

لوی جــِرگه: شورای عالی افغانستان

لوی دِرَستیز: فرمانده کل، سرفرمانده

لوی څارَنوال: دادستان، مدعی‌العموم

لویه ولسوالی: فرمانداری، حکمرانی (در تقسیمات قدیم کشور افغانستان)

لیسه: دبیرستان

لیلیه: خواب‌گاه

مارکیت: بازار

ماما: دایی

مانده: خسته

مایک: میکروفون

متباقی: بقیه

موی‌سفیدها: ریش‌سفیدان

محافظوی: محافظتی

محفل: جلسه، نشست

مختلف‌النوع: گوناگون

مداری: شعبده‌باز

مدنیت: تمدن

مربوطات ولایت: توابع استان

مزدور: کارگر روزمزد

مست: شاد

مستری: مکانیک

مصارف: هزینه‌ها

مضامین: رشته‌ها(ی تحصیلی)

معاینه‌خانه: مطب

مفکوره: اندیشه

مقبول: زیبا

مقر ولایت: استانداری

مگر: ولی، اما

ململ: پارچه‌ی کتانی

ملکی: غیرنظامی

من‌حیث: هم‌چون، به عنوان

منطقوی: منطقه‌ای

مواشی: دام‌ها

مواشی: ذبح

موتر: ماشین، خودرو

موجودیت داشتن: وجود داشتن

موزه: چکمه

موزیم: موزه

موسم: فصل

موصوف: نام‌برده

موقعیت دارد: قرار دارد

مکتب: مدرسه

مِکس: مخلوط

می‌برآمد: بیرون می‌‌آمد

میدان هوایی: فرودگاه

میدان ورزشی: زمین ورزش

میدان: درون محوطه

مِلَه: تفریح، پیکنیک، گلگشت

ناجوانی: بی‌معرفتی

ناز دادن: ناز کردن

نان: غذا

ناک: گلابی

نسوان: زنان

نشراتی: انتشاراتی

نطاقی: گوینده‌گی

نمبر: شماره

نهال شانی: نهالکاری

نو فارغ شده: تازه فارغ التحصیل شده

نول: نوک، منقار

نکاح بسته کردن: عقد کردن

نی: نه

نی‌چه: نی

نیم‌قاره: شبه‌قاره

وارخطایی: نگرانی، دست‌پاچه‌گی

والی: استان‌دار

ورکشاپ: کارگاه

ورود یافتن: وارد شدن

وزنین: سنگین

وزیر امور داخله: وزیر کشور

وضاحت: روشنی، واضح‌بودن

وطن‌دار: هم‌وطن

ولایت: استان

وُلسوالی: شهرستان

هوش‌پرک: حواس‌پرت

هوش کن: مواظب باش

هول داشتن: هراس داشتن

یازنه: شوهر خواهر

یخَن: یقه، گریبان

این نوشتار خُرد است. با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.

 

برگردان واژگان پارسی ایران به واژگان پارسی دری افغانستان

در این فهرست، واژه‌های سمت راست از پارسی ایران هستند و واژه‌های سمت چپ از پارسی دری افغانستان:

آبان، آبان ماه: عقرب، برج عقرب

آب پز: جوش داده، مانند تخم جوش دادهٔ مرغ

آب تنی: آب بازی

آب جو: بیر (انگلیسی)

آبدان: چاتی، آبدان

آبگوشت: شوربا

آبله: چیچک (ترکی)

آب نبات: شیرنی گک (شیرینی گک) که با چای دیشلمه کنند

آبونمان (فرانسه): اشتراک

آبونه: مشترک

آتش سوزی: حریق

آتش نشانی: اطفائیه

آجر: خشت، بریکت

آجیل: میوهٔ خشک مانند نخود، کشمش ، بادام، پسته

آدامس (فرانسوی): ساجق

آذر، آذرماه: قوس، برج قوس

آرایشگاه: دکان سلمانی

آرایشگر: استاد سلمانی

آرشیتکت (فرانسه): معمار

آزمایشگاه: لابراتوار (انگلیسی)

آسانسور (فرانسه): لـِفت (انگلیسی)

آسم (فرانسه): نفس تنگی، تنگی نفس

آسمان غـُر ُنبه: رعد (در هرات: پایه قـُرقـُری)

آشغال: 1: زباله، خاکروبه 2. خشره

آق سقـّال(ترکی) : ریش سفید، حـُقـّی

آگرمان (فرانسه): اگریمان (فرانسه: موافقتنامه)

آگاهی: آمریت جنایی

آگهی: اعلان

آلاکلنگ: اندل چو (در هرات: الی لـُنبک)

آلرژی (فرانسه): حساسیت

آلوده: چَـتَـل (در هرات: لــَمـَشت)

آلی: عضوی (آنچه در ترکیب کاربن دارد)

آلیاژ (فرانسه): مفرغ، هفت جوش

آماتور (فرانسه): شوقی

آمادگی: تیاری

آماده: تیار

آماده باش: تیارسی (پشتو)

آمپول (فرانسه): پیچکاری {(پیکاری کردن= امیول زدن (در هرات : سوزن زدن)}

آمفی تئاتر (فرانسه): ادیتوریم (لاتین)

آوریل (فرانسه): اپریل (انگلیسی)

آموزش و پرورش: 1. معارف 2. تعلیم و تربیه

آهک: چونه

آهنگ: کمپوز (انگلیسی)

آهنگساز: کمپوزیتر

ابر: اسفنج

ابره: آستر

اتاق ماشین: بادی موتر (ترکیب دو کلمهٔ انگلیسی)

اتریش: استریا (انگلیسی)

اتصالی برق: شارتی برق

اتلس (اطلس): ساتن (انگلیسی)

اتوبان (آلمانی): شاهراه دو سرکه

اتوبوس (فرانسه): بس، سرویس (هر دو انگلیسی)

اتومبیل (فرانسه): موتر (انگلیسی)

اثاث: اسباب، سامان

اثاث کشی: کوچ کشی (در هرات: ریزپاش کشی)

اجاره: کرایه

اجاره دار: مقاطعه کار

اجاق (ترکی): دیگدان (در هرات: اجاق)

اجقون: جوانی (دانه یی از یک گیاه چتری همانند بادیان)

ادکلن (فرانسه): کلونیا (خارجی)

ارباب: بادار

ارتش: اردو (ترکی)

ارتشبد: ستر جنرال (پشتو)

اردک: مرغابی

اردیبهشت: برج ثور

ارشاد و فرهنگ: اطلاعات و کلتور، اطلاعات و فرهنگ

استارت (انگلیسی): سلف (انگلیسی؟)

اُستان: ولایت، ایالت

اُستاندار: والی

استانداری: ولایت (ادارهٔ)

استخر: برکه، حوض آب‌بازی

اسفناج: سبزی پالک (در هرات: اسپناج)

اسفند: اسپند

اسفند: حوت، دوازهمین برج سال

اسکناس: لوت، بانکنوت

اسید (انگلیسی): تیزاب

اشکاف: الماری

اضافه کاری: شبکاری

اطلاعات: استخبارات

اطلسی: پتونی

اعلام برنامه: انانس

اعلام کنندهٔ برنامه: انانسر

افسر: صاحب منصب

اگزما: کهیر، جرب

الگو: نمونه (در هرات: روبر)

النگو: چوری

الوار: چارتراش

امضاء: دستخط

انبار: گدام

اَنبه: اَم

انبـُردست: انبرپلاس

انتصاب: تقرّر

انفاکتوس (انفارکتوس (انگلیسی)): حمله، سکتهٔ قلبی

انفجار: انفلاق

انفیه: نسوار بینی

انفیه دان: قوطی نسوار، کدوی نسوار

اوت: اگست (انگلیسی)

اورژانس (فرانسه): عاجل

اُو َرکوت (انگلیسی): دبل کوت، بالاپوش

اونیفورم (فرانسه): یونیفورم (انگلیسی)

ایده آل (فرانسه): عالی، فوق العاده

باجناق (ترکی) : باجه

باجه: غرفه، دکّه

بادبادک: گـُدی پران (درهرات: کاغذباد)

بادکردن: 1. ورم کردن، پـُندیدن 2. ماندن کالا و متاع بر اثر کسادی بازاریا نامرغوب بودن آن

باردار: حامله، شکمدار

بازجویی: استنطاق

بازداشت: توقیف

بازرسی: تفتیش، تلاشی

بازنشسته: متقاعد

باشگاه: کلوب، کـَلـَب

باقلا: باقلی

بالانس(فرانسه): معلق

بامیه (شیرینی): خجول

بامداد: پگاه

باند (انگلیسی): دسته، داره

بایگانی: آرشیف (فرانسه)، اوراق

بایگانی کردن: حفظ کردن

بخت آزمایی: لاتری(انگلیسی)

بخش: ولسوالی، ولسوالی (پشتو)

بخشدار: ولسوال، ولسوال (پشتو)

بخشداری: ادارهٔ ولسوالی (پشتو)

بدهکار: مقروض

بدهکاری: قرض

بـُرُس (فرانسه): بـُرس (فرانسه)

برگه: ورقه، شـُقـّه

برگهٔ زردالو: اشتـَق (در هرات: کـِشته)

برنامه: پلان

بزرگراه: شاهراه

بساط: تبنگ

بساطی: تبنگی، طو ّاف

بستانکار: طلبکار

بستانکاری: طلب

بستنی: شیریخ (در هرات: بستنی)

بـُشکه (روسی): بیرل

بطری: بوتل (انگلیسی)

بغل دستی: پهلوفیل (ترکیب فارسی-انگلیسی)

بلال: جواری برشته

بلدرچین: بودنه (در هرات: کرّک)

بلند شدن: برخاستن

بلند کردن: ربودن

بلوک (فرانسه): بلاک (انگلیسی)

بلوکه (فرانسه): توقیف اموال

بلوند (فرانسه): بور

بلیط (فرانسه): تکت

بـُن بست: کوچه یی که پایانش بسته است، دربند

بنجاره: خرّازی، خـُرده فروشی

بنجاره فروش: خرازی فروش

بند شلوار: ازاربند

بنزین: پترول (هردو انگلیسی و فرانسه)

بوزینه: شادی

بنگاه: مرکز معاملات، مرکز، مؤسسه

بهداری: صحیه

بهداشت: حفظ الصحه

بهمن: 1. برج دلو 2. برفکوچ

بهیار: مأمور صحیه

بیات: باسی، شب مانده

بید: کویه، موریانه

بیلان (فرانسه): بیلانس (انگیسی)

بیمار: مریض، ناجور (در هرات: ناخوش)

بیمارستان: شفاخانه

پاتک: ضد حمله، حملهٔ متقابل

پارچ: جک، مرتبان، تنگ

پارو: راش بیل (در هرات: پارو)

پاره کردن: چیر کردن

پاره آجر: خشت پارچه

پاساژ (فرانسه): مارکیت

پاک کن: پنسل پاک

پالتو (فرانسه): بالاپوش

پالیدن = جستجو کردن (در زبان عامه هرات)

پالش = چیزی پاک کردن ، گرد و غبار را زدودن

پانسیون (فرانسه): مهمانخانهٔ خصوصی

پانسیونر (فرانسه): مهمان مهمانخانهٔ خصوصی

پایان نامه: مونوگراف (انگلیسی)

پایو َر: ضابط، صاحب منصب پایین رتبه

پایواز = کسیکه همراه مریض در شفاخانه (بیمارستان ) میماند.

پاییدن: نگران و مراقب بودن (بپا: مراقب باش، هوشت را بگیر)

پاییز: خزان

پرتابل (فرانسه): سیـّار

پرتقال: 1. کشور پرتگال 2. مالته (میوه)

پرتوشناس: رادیولوژیست(انگلیسی)

پـَرَستو: غـُچـّی

پـُرو: خام کوک (اصطلاح خیاطی)

پرو َنده: دوسیه (فرانسه)

پریز: ساکت (انگلیسی)

پـُست: پوسته، داک

پستچی: پوسته رسان

پـُماد (فرانسه): تیوب مرهم

پنبه: پخته (در هرات و نیز در پشتو: پنبه)

پنجره: کلکین

پنهان: پـُت

پیشخوان: پاچال

پیشدستی: پشقاب/ بشقاب

پیشکار: خانه سامان

پیک نیک (فرانسه): میله

پیمان: قرارداد

پیمانکار: قراردادی

تاول: آبله (بر اثر سوختگی یا حساسیت. در هرات: خلفه٬ خرفه)

تبریزی: سفیدار (درخت سپیدار)

تبلیغات: پروپاگند

تخت کفش: تیلی، تـلـّی

تراس (فرانسه): ایوان، برنده (از ورندهٔ انگلیسی)

تراش: قلمتراش، قلم سرکن، پنسلتراش

تـُرب: مـُلـّی

تـُربچه: ملـّی گک

تربیت معلم: دارالمعلمین

ترکه: خمچه (در هرات: شوشک)

تریبون (فرانسه): میز خطابه (تاجیکی: منبر)

ترمز (روسی): بر ِک (انگلیسی)

تره: گندنا

تزریقات: پیچکاری

تزریقاتی: کمپودر (کمپوندر، انگلیسی)

تصادف: تکر (خارجی)

تفالهٔ چای: شمـّهٔ چای

تقویم: جنتری (هندی)

تگرگ: ژاله

تکنیک (فرانسه): تخنیک (روسی)

تلمبه (ظاهراَ از ترمب فرانسه): پمپ (انگلیسی)

تماشاخانه: صحنهٔ تمثیل

تمبر پستی: تکت پستی

تمیز: پاک، ستره

تندرست: جور

تنی (برادر یا خواهر): سکـّه

تو: داخل، اندرون

توت فرنگی: توت زمینی

تور (توری): جالی

توسرخ، پرتقال: لال مالته

تیپ: فرقهٔ کوچک، لوا (نظامی)

تیر: سرطان

تیغ ریش: پل ریش

تیکه: تکه، پاره، توته

تیل، تیله: توشله

تیماج: ساختیان

تیمارستان: دارالمجانین، شفاخانهٔ عقلی و عصبی

ثبت (ادارهٔ): ادارهٔ احصائیه

جا خوردن: دکه خوردن، شاک خوردن

جادکمه یی: مادگی

جاروکش: رُفتگر

جاری: زن ایور، خانم برادر شوهر (هراتی: امبجین؛ مشهدی: هم پیچه)

جاسازی: پـُت ساختن، چیزی را پنهان در میان چیزهای دیگر جای دادن

جا گذاشتن: چیزی را در جایی فراموش کردن

جالباسی: کـُت بند

جالیز: پالیز، فالیز

جُزوه دان: کارتن

جفت: جوره

جـُک: فکاهی

جلیقه: واسکت

جوجه: چوچه

جیوه: سیماب

چارچوب: چوکات، قالب

چارراه: چارراهی (میدان مرکزی، در هرات: چارسو)

چاله: چقوری (ترکی)

چـُرت: پینکی، چرت، فکر

چرخ (دوچرخه): بایسکل (انگلیسی)

چرخ گوشت: ماشین گوشت

چرخ خیاطی: ماشین خیاطی

چراغ بادی: اریکین، الکین، فانوس

چراغ گازی: گیس

چسبیدن: فاریدن، خوش آمدن

چسب زخم: پلاستر

چشم بلبلی: لوبیای سفید

چغندر (ترکی) : لبلبو

چکمه: موزه

چکه کردن: چکک کردن

چماق (ترکی) : دانگ

چماقدار: دانگه یی

چـِند ِش: کـِرک( بیزاری و نفرت از چیزی)

حاشاکردن: منکر شدن، انکار کردن (هراتی: واسرنگ آمدن)

حاضری: غذای مختصر و آماده، ماحضر

حراج: لیلام

حرف: گپ

حرّاف: پرگوی

حسابداری: محاسبه

حسینیه: تکیه‌خانه

حصبه: محرقه (در هرات: دامنه)

حضور و غیاب: حاضری گرفتن

حقوق: معاش

حکم: فرمان تقرر

حلقهٔ نامزدی: چلـّه

حمـّال: جوالی

حمالی: جوالیگری

حمام: گرمابه

حمام ِ خانه: تشناب

حنا: خینه، حـِنا

حوله: دستمال، جان پاک، رویپاک (در هرات: هوله)

حومه: اطراف

حیاط: حولی، حویلی

خاک ارّه: بورهٔ ارّه

خامه: سرشیر خام، کریم

خاور (ماشین، برگرفته از اسم خاص شرکت باربری): گاز، زیل، کلّه فیل

خاور: شرق، مشرق

خاور دور: شرق دور، شرق اقصی

خاور میانه: شرق میانه

خبرگزاری: آژانس خبررسانی

خـرچنگ: کنگاش

خـُرداد: برج جوزا

خـُل: لوده، ابله، خیله

خلبان: پیلوت

خوابگاه: لیلیه

خودنویس: خودرنگ

خورش: سالن (سالند، سالان)

خیابان: سرک

خیار: بادرنگ (در هرات: خیار)

خیارچنبر: تره (در هرات: چنبرخیار)

خیس: تر

خیس کردن: تر کردن، مانند ترکردن برنج (در هرات: نم کردن)

داداش (ترکی) : برادر (لقب) (هراتی: لالا)

دادگاه: محکمه

دادستان: مدعی العموم

دادگستری: عدلیه

دارایی: مالیه

دارایی، ادارهٔ: مستوفیت

داروخانه: دواخانه

داروساز: دواساز، فارماکولژست

داروسازی، دانشکدهٔ: فارمسی

دام: مال

دامپروری: فلاحت

دامداری: مالداری، فلاحت

دانش آموز: متعلم

دانشجو: محصل

دانشسرا: کالج

دانشکده: پوهنزی (پشتو)، فاکولته (فرانسوی)

دانشگاه: پوهنتون (پشتو)

دانشنامه: شهادت نامه

دانشیار: اسستانت

دایی: ماما

دبستان: مکتب

دبیر: معلم

دبیر: سکرتر، منشی

دبیرخانه: سکرتریت، قلم مخصوص، تحریرات، دارالانشاء

دبیر ِ کـُل: منشی عمومی، سرمنشی

درجه دار: ضابط

درشکه (پولندی): گادی، تانکه

درصد: فیصد

درمانگاه: کلینیک (انگلیسی)

دریا: بحر

دریایی: بحری

دست بند: چوری

دستبند ِ زندانی: ا ُلچک

دستپاچه: وارخطا (در هرات: هولکی)

دفترچه: کتابچه

دستشویی: تشناب

د ُکـتر (فرانسه): داکتر (انگلیسی)

د ُمـَل: دانه، زورک، دنبل

دُنبلان: کلپوره (خصیهٔ گوسفند)

دندانپزشک: داکترِ دندان

دوجین: درجن

دوچرخه: بایسکل (انگلیسی)

دوش (فرانسه): شاور (انگلیسی)

دوقلو: دوگانگی (در هرات: جملی)

دویست: دوصد

دهان دره: فاژه (در هرات: خمیازه)

دیوان عالی کشور: ستر محکمه (پشتو)

دیپلوم (دپلوم- فرانسه): شهادتنامه

دیپلمه (فرانسه): بکلوریا پاس، فارغ التحصیل

ذ ُرّ َت : جواری

رادیولژی (فرانسه): اکسریز (انگلیسی)

رازیانه: بادیان

راننده: درایور، دریور (انگلیسی)

رانندگی: درایو (انگلیسی)

راهنمایی: ترافیک

رب دوشامبر (فرانسه): چپن ِ خانه

ر ُتـَیل: غوندل

رزمناو: کشتی جنگی

رسانه های گروهی: وسایل جمعی

ر ُفتگر: جاروکش، مأمور تنظیفات

رگبار: باران تـُند

رُل (فرانسه): اشترنگ (انگلیسی)

رنگین کمان: کمان رستم

روابط عمومی: ارتباط عامه

روانپزشک: داکتر متخصص امراض روحی، متخصص عقلی و عصبی

روزنه: پنجره

روغن مایع: تیل

روناس: رودنگ

رهن: 1.گرو 2.اجاره

روسری: چادر، دستمال، قطیفه (در هرات: قدیفه)

ریواس: ر ِواشک

ریه: شــُش

زائو: زچه (هراتی: زاچ)

زاپاس (روسی): اشتپنی

زاج: زاک

زاج سفید: زمچ (هراتی: زمه)

زایمان: ولادت

زالزالک: لوکات (نوعی)

زنان و زایمان: نسایی و ولادی

زندان: محبس

زندانی: محبوس، بندی

زلوبیا: جلبی

زمین‌لرزه: زلزله

زیرسیگاری: خاکستر دانی

زیرشلواری: تنبان

زیگزاگ: پسدوزی (اصطلاح خیاطی)

زیرزمین: تکاوی (هراتی: زیرزمینی)

زیستشناسی: بیالوژی، بیولوژی

ژاندارمری (فرانسه): ژاندارم، ژاندارمه

ژانویه (فرانسه): جنوری (انگلیسی)

ژتون (فرانسه): شماره، نمره

ژست (فرانسه): قیافه، پـُز

ژلاتین (فرانسه): جلاتین (انگلیسی)، سریشم ماهی

ژله (فرانسه): جلی

ژوئن (فرانسه): جون (انگلیسی)

ژوئیه (فرانسه): جولای (انگلیسی)

ژورنال (فرانسه): 1. مجله 2. کتلاگ (انگلیسی)

ژیمناستیک (فرانسه): جمناستیک (انگلیسی)

سازمان ملل: مؤسسۀ ملل متحد

ساقدوش: شاه بالا

ساک (فرانسه): دستکول

ساکت: چـُپ، آرام

سالاد (فرانسه): سلاّته

سالـَک: سالدانه (در هرات: دانهٔ سال)

سبد: زنبیل

سبیل: بروت

سبیلو: بروتی

ستاد جنگ: ارکان حرب

سحری: پس شبی

سـدّ: بند

سرباز: عسکر

سربازخانه: قشله

سرپیچ برق: هولدر

سرخک: سُـرخکان (در هرات: گل افشان)

سـُرخوردن: لغزیدن (عامه: لخشیدن)

سرسره: لغزان، لغزنده

سرُم (فرانسه): سیرم

سروان: جگرن (پشتو)

سرکار: حواله دار

سرکار: لقبی است که به جای خانم و آقا خطاب شود٬ مانند جناب

سرکوفت: سرزنش

سفارشی: فرمایشی

سفره: دسترخوان

سکسکه: هِـکک

سمج: شَـله

سمنو: سمنک (در هرات: سمنو)

سند ماشین: جواز سیر

سنگریزه: ریگ، ریگچه، سنگچل

سنگواره: فوسیل (انگلیسی، فسیل)

سوت: اشپول، اشپولاق

سوراخ: غار (سوراخ شد: غار شد)

سوسک: مادر کیکها

سوسیس (فرانسه): ساسیج (انگلیسی)

سوهان: سوهانک (شیرینی)

سویچ (انگلیسی): کلید

سیب زمینی: کچالو

سیرابی: شکمبه

سیگار: سگرت

سیگاری: سگرت کش

سیمان (فرانسه): سمنت (انگلیسی)

شاپرک: شب پره، بمبیرک (در هرات: شوپرک)

شارژ (فرانسه): چارج (انگلیسی)

شاه پسند: بربینه (گل)

شاهی: تراتیزک

شبدر: شفتل

ششلول: هفت تیر

ششلیک (ترکی): کباب پـُشتی

شکر: بوره

شکلات (فرانسه): چاکلت (انگلیسی)

شکلک: قلاق (هراتی: ساز گرفتن، تقلید کردن)

شکمو: شکمبوی

شـُل: سست

شلتوک: شالی

شلوار: ازار، تمبان (تنبان)

شلواربند: ازاربند (هراتی: بند تنبان)

شُله: دلده (هراتی: قلور)

شله قلمکار: نوعی دلده (در هرات: آش بهمجوش)

شلیک: فیر

شمش طلا: خشت طلا

شمعدانی: جریبن (گل)

شنا: آب بازی

شناسنامه: تذکرهٔ نفوس

شنبلیله: حلبه

شن: ریگ (هراتی: قوم (ترکی))

شنزار: ریگزار

شنل: چپن بی آستین

شورای ملی: ولسی جرگه (پشتو)، شورای ملی

شورت (انگلیسی): سنتراج

شوسه (فرانسه): جادّۀ پختهٔ اسفالت نشده

شوفاژ: مرکزگرمی

شومینه (فرانسه): بخاری دیواری

شوید: شبت

شهربانی: قوماندانی امنیه

شهردار: شاروال (پشتو)، رئیس بلدیه

شهرداری: شاروالی (پشتو)، بلدیه

شهرستانی: اطرافی

شهریور: سنبله

شیرجه: دایو، دایف (انگلیسی)

شیرین بیان: شیرین بویه

شیمی: کیمیا

شیمی آلی: کیمیای عضوی

صاعقه: الماسک، برقک

صافکاری: کپی کشی

صلیب: چلیپا

صرع: تشنج (هراتی: پرغاز)

صندلی: چوکی

صندوق پست: پست بکس (انگلیسی)

صندوقدار: تحویلدار

صنوبر: ناجو

صیغه: عقد موقت

ضابط: درجه دار

ضرب: زیربغلی

ضربی: مُـهر، تاپه

طاس: کل، بی موی

طالبی: خربزهٔ گرمه

طرح: نقشه، پلان

طوسی: فولادی، خاکستری

عامّـه: مسلمان غیر شیعی (اصطلاح کلامی)

عامی: بی سواد

عدس: نسک (هراتی: عدس)

عروسی: توی (طوی)

عصر: نماز دیگر

علاوه: جمع (ریاضی)

علوم: ساینس

عماری: دولی

عمّامه: دستار

عمل جراحی: عملیات

عمو: کاکا

عنکبوت: جولا، جولاگک

غایب: غیرحاضر

غوری: چاینک

غیبت: غیرحاضری

فتق: چوره (هراتی: دبّه)

فراری دادن: گریزاندن (عامیانه: گریختاندن)

فراورده: پیداوار

َُُفُرغون: کراچی دستی

فرم (فرانسه): فورمه، فُـرمه

فرمان ماشین: اشترنگ

فرماندار: حاکم

فرمانداری: حکومتی

فرمانده: قوماندان

فروردین: حمل (برج)

فرهنگستان: اکادمی

فسیل: فوسیل٬ سنگواره

فشنگ: کارتوس، مرمی

فکل: بو (پاپیون که به جای کراوات پوشند)

فناتیک: متعصب

فلفل: مُـرچ

فنجان: پیاله

فندک: لایتر

فِوریه (فرانسه) : فبروری (انگلیسی)

فیش: برگه

فینال (فرانسه): فاینل (انگلیسی)

قاب (ترکی) : 1. چوکات 2. غوری 3. بجول (پژول)

قابلمه (ترکی) : دیگچه، نوعی دیگ

قاچاقی (ترکی) : گریزی

قارچ: سماروغ

قبراق (ترکی) : چالاک

قرعه: پشک

قفسه: الماری

قلقلک: قتقتک (هراتی: پاخلوچه)

قلوه: گرده

قلوه سنگ: جغل، جغله

قلیان: چلم، چلیم

قلیایی: القلی

قورباغه (ترکی) : بقـّه

قوری: چاینک

قهوه خانه: سماواری

کاپشن: کاپیشن

کاتالوگ (فرانسه): کتلاک (انگلیسی)

کاتالیزور (فرانسه): کتالیست (انگلیسی)

کاج: ناجو

کاچی: لیتی

کاخ سلطنتی: ارگ شاهی

کاست: کست

کاغذ سنباده: کاغذ ریگ

کالبدشکافی: تشریح

کالبدشناسی: اناتومی

کامیون (فرانسه): لاری (انگلیسی)

کاناپه (فرانسه): دیوان

کبد: جگر

کبریت: گوگرد

کُت (انگلیسی): کرتی

کتری: چایبر (هراتی: کتری، چایجوش)

کچل: کل

کدخدا: ملک (هراتی: ارباب)

کراوات (فرانسه): نکتایی (انگلیسی)

کرچک: کستراییل (انگلیسی)

کرسی: صندلی

کره: مسکه

کریدور (فرانسه): راهرو

کشاورز: زارع

کشاورزی: زراعت

کشک: قروت (ترکی)

کشو: رو َک (هراتی: خزه)

کشوری: مُـلکی

کشیک: 1. نوکریوال 2. پهره، پیره

کفهٔ ترازو: پتهٔ ترازو (هراتی: پلّـۀ ترازو)

کلاس: صنف

کلانتر: سرمأمور

کلانتری: سرمأموریت

کلاه گیس: کلاه مویی

کلیه: گُـرده

کمد: الماری

کمک هزینه: مدد معاش

کمیسیون (فرانسه): کمیشن (انگلیسی)

کنف: مـُنج

کود: پارو

کولاک: برفکویه

کیف: بکس

کیوسک (فرانسه): غرفه

گاری: کراچی

گاز انبر: انبر میخکش

گازوییل (فرانسه): دیزاییل (انگلیسی)

گاوصندوق: سیف (انگلیسی)

گالش: کلوش (هردو فرانسه یا روسی)

گذرنامه: پاسپورت

گزارش: راپور

گراور (فرانسه): کلیشه (انگلیسی)

گراورسازی: زنکوگرافی (انگلیسی)

گربه: پشک

گردو: چارمغز (هراتی: جوز)

گزارشگر: راپورتر(انگلیسی)

گل محمدی: گل گلاب

گلوله: مرمی

گواتر (فرانسه): جاغور (هراتی: غمباد)

گواهی: تصدیق

گواهینامه: شهادتنامه

گواهینامهٔ رانندگی: لایسنس (انگلیسی)

گوجه فرنگی: بادمجان رومی

گونی: بوجی (هراتی: گونی)

گوینده: نطاق، انانسر (انگلیسی)

گیس سفید: پیچه سفید

گیومه (فرانسه): ناخنه، هلالین، مزدوج

لاستیک (روسی): تیر، تایر (انگلیسی)

لاستیک تویی: تیوب (انگلیسی)

لاک پشت: سنگ پشت (هراتی: کاسه پشتک)

لالایی: للو (هراتی: آلاّ، آلـِلاّ

لامپ (فرانسه): گروپ (= گلوب : انگلیسی)

لامپا (روسی): لمپا

لبو: لبلبو

لـُپ: کومه(هراتی: لمبوس)

لثه: بیره (هراتی: ارچ)

لچک: دستمال سه گوشه، سربند

لشکری: عسکری، نظامی

لوازم یدکی: پرزه

لوبیاسبز: فاسولیا

لوزه: تانسل (انگلیسی)

لوس: نازدانه (هراتی: انـّه)

لوستر (فرانسه): چلچراغ

لوله: نل

لوله کش: نلدوان

لوله کشی: نلدوانی

لِه شدن: 1. شاریدن 2. پخچ و پامال شدن (هراتی: پچخ شدن)

لیوان (فرانسه): گیلاس

مارس: (فرانسه) مارچ (انگلیسی)

ماساژ (فرانسه): چاپی

ماشین تحریر: ماشین تایپ

ماشین نویس: تایپست

ماما: قابله (هراتی قدیم: دایه، ماما)

مامور پـُست: داکی، پـُسته رسان

ماهواره: ستلایت (انگلیسی)

مایه کوبی: واکسناسیون (فرانسه)، تزریق واکسن

مبصر: کفتان، سرجماعه

متقال: کرباس (نوعی)

مـُچ دست: بند دست

مـُچ پا: بند پا

مچی،ساعت: ساعت بند دستی

مداد: پنسل (انگلیسی)

مدیرکـُل: مدیر عمومی

مـُرداب: جیه زار، باتلاق

مـُرداد: اسد

مساعده: معاش پیشکی

مسواک: 1. مسواک (طبیعی از چوب درخت مسواک) 2. برس دندان

مطب: معاینه خانه

ممیّــِز: اعشاریه

منتظر خدمت: اضافه بست

منها: تفریق

منیزیم (فرانسه): مگنیزیم (انگلیسی)

مـَو: تاک

موتور (فرانسه): 1.ماشین (انگلیسی) 2. موتورسیکلت، موتورسیکل

موز: کیله

موزائیک (فرانسه): خشت سمنتی

موزه (فرانسه): موزیم (انگلیسی)

موزیک (فرانسه): موسیقی

موشک: راکت

مولکول (فرانسه): مالیکیول (انگلیسی)

مه: غبار

مه (ماه) (فرانسه): می (انگلیسی)

مهر، ماه: میزان، برج

مهندس: انجنیر (انگلیسی)

مهندسی: انجنیری

میدان: چوک

میدان بار: منده یی

میل لنگ: کرنشافت (انگلیسی)

مینی بوس (فرانسه): مینی بس (انگلیسی)

ناتـنی: اندر

نارنگی: کینو، سنگتره

نارون: پشه خان، پشه خانه (درخت)

نامه رسان: پسته رسان، داکی

نخ : تار

نخاله: سبوس و آنجه از بیختن و غربال کردن باقی بماند

نخست وزیر: صدر اعظم

نخست وزیری: صدارت

نخودچی: نخودبریان

نخود فرنگی: مـُشنگ

نخود لپـّه: دال نخود

نرده: کتاره

نشگون: چندُک (هراتی: چوچنگ)

نظام وظیفه: مکلفیت عسکری

نفت: تیل خاک

نمونۀ چاپ: پروف

نمونه خوانی: پروفخوانی

نوار: فیته، تیپ

نوار قلب: گراف قلب

نورد: چوچه (چوبی که خمیر را هموار کنند)

نوغان: پیلهٔ ابریشم

نهار: چاشت

واکنش: عکس العمل

واگیردار: ساری، مسری

وام: قرض، قرضه

وان( روسی): تب ( لگن بزرگ حمام)

وجین: خیشاوه (هراتی: ساو)

ورشو: نکل (هراتی: برشو)

وزارت آموزش و پرورش: وزارت معارف، وزارت تعلیم و تربیه

وزارت ارشاد: وزارت اطلاعات و فرهنگ

وزارت بازرگانی: وزارت تجارت

وزارت بهداری: وزارت صحیه

وزارت دارایی: وزارت مالیه

وزارت کشور: وزارت داخله

ولایتی: اطرافی

ولخرجی: یلاخرجی (هراتی: یله خرجی)

ویار: گدایش (هراتی: گستا)

ویزیت (فرانسه): فیس (انگلیسی)، حق الزحمه

هرکاره: دیگ سنگی

هزینه: مصارف، مخارج، بودجه

هلو: شفتالو

هندوانه: تربوز (هراتی: هندوانه)

هواپیما: طیاره

هول دادن: تیله کردن (هراتی: تلنگ دادن)

هوو: انباق

هویج: زردک

یاس: یاسمن

یدک: فالتو، اشتبنی

یقه: یخن

یکان: فرقه

یکدنده: شق، لجوج (هراتی: لجباز)

یواش: آهسته

یواشکی: به آهستگی

یونجه: رشقه (هراتی: سبست)

 

+ نوشته شده توسط تیمورشاه الفت در دوشنبه سیزدهم اسفند 1386 و ساعت 12:40 بعد از ظهر |


Powered By
BLOGFA.COM


فال امروز

تعبیر خواب آنلاین






فال انبیاء